भक्तपुरमा ब्यबहारीक शैक्षिक भ्रमण

भक्तपुर, ९ कार्तिक । दशैं र तिहार सकिएको। बिद्यालयमा पढ्ने बिद्यार्थीहरुले दशैं तिहारमा दिक्षिणा र भैलो देउसी खेलेर केही रकम जम्मा गरेका छन्। यही रकमको सही सदुपयोग होस भनेर बिद्यालयहरुले शैक्षिक भ्रमणका कार्यक्रमहरु आयोजना गर्ने गर्दछन्। दशैं तिहार पछि दर्ुइ महिनामा नेपालका, धेरैजसो बिद्यालयहरले बिद्यार्थीहरुलाई शैक्षिक भ्रमण गराउने गर्दछन्। भक्तपुरमा केन्दि्रत शैक्षिक भ्रमण गराउदै आएका हरीत समूहका श्रीकृष्ण सितिखुलाई अवको एक ड्डेढ महिना सम्म बिद्यार्थीहरुलाई भक्तपुर देखाउदैमा फर्ुसद नहुने भएको छ। बिभिन्न बिद्यालयहरुले उनलाई आफ्ना बिद्यार्थीलाई भक्तपुर देखाउन अनुरोध गरिसकेका छन्।यो बेला प्राकृतिक रुपमा पनि, गर्मी मौसम सकेर जाडो याम शुरु हुने भएकोले भ्रमण जानको लागि उपयुक्त समय हो।
भक्तपुर शहर पनि नेपालका प्रमुख शैक्षिक पर्यटकीय गन्तब्य मध्ये एक हो। बाह्रौ शताब्दी देखि चौधौ शताब्दीसम्म नेपाल उपत्यकाको राजधानी रहेको यस प्राचिन नगरको भ्रमण गर्नको लागि हरीत समूहले ब्यबस्था मिलाएको छ। बिद्यालयको पाठ्यक्रममा आधारीत भ्रमणको कार्यक्रमले बिद्यार्थीहरुलाई आफैले हेरेर सिक्न प्रोत्साहन गर्दछ। बिद्यालयका बिद्यार्थीहरुले परीक्षामा अनिवार्य रुपमा कुनै एउटा भ्रमण कार्यक्रमको बारेमा प्रतिबेदन तयार गर्नु पर्ने हुन्छ। तर बिद्यार्थीहरुलाई श्रोत सामाग्री जुटाउन कुनै पनि सरकारी निकायको ध्यान नगएको हुदा हरीत समूहले बिद्यार्थीलाई लक्षित गरी भ्रमण कार्यक्रमको आयोजना गरिरहेको समुहका राजन प्रजापतिले जानकारी गराए।
गत बर्षहरीत समूहसंग भक्तपुर यात्रा गरेका निकारिका स्कुल बालाजुका अभिषेकले त्यतिबेला भक्तपुर दरवारभित्र रहेको नागपोखरीमा राखिएको ढुङगाको नागको टाउको देखेका थिए। यस पालि भने उनी आफैले साथीहरुलाई सो पोखरीको बारेमा जानकारी गराउदै जादा त्यहाँ रहेको नागको टाउको गायब भएको पाए। दरवारमा सुरक्षा नभएकोमा उनले चिन्ता ब्यक्त गरे।
शाहकाल शुरु हुनु भन्दा पहिले, यस नगरमा प्रशस्त मठमन्दिर, देवलय, शिवालय, दरवार, सतल, पोखरी ढुङगेधारा आदि थिए। यी मध्ये केही हाल पनि बिद्यमान रहेका छन्। यी सम्पदाहरुको अध्ययन र अवलोकन गर्न बर्षोनी हजारौं बिद्यार्थीहरु भक्तपुर आउने गरेका छन्। पचपन्नमुखी झ्याल दरवार, पाँचतले मन्दिर, सुनढोका,सानो पशुपति, सानो कृष्ण मन्दिर, ठुलो शिवलिग, नवदर्ुगा, दतात्रय आदि यहाँका हर्ेन छुट्टाउन नहुने सम्पदाहरु हुन।
गत शैक्षिक बर्षहरीत समूहले दश हजार बिद्यार्थीलाई भक्तपुर भ्रमण गराएको थियो। समूहका अनुसार यहँा आफै श्रोत साधनका साथ यहाँ बाषिर्क डेढ लाख बिद्यार्थीहरु शैक्षि भ्रमणको लागि आउने गर्दछन्। बिद्यार्थीहरु र बिद्यालयले चाहेको बिषयमा जानकारी दिन भ्रमण गाईडहरु खटिएका छन्। गाइडहरुले बिद्यार्थीहरुलाई अवलोकन गरिएका सम्पदाहरुको बारेमा बिस्तृत जानकारी दिने गरेको छ। भ्रमण कार्यक्रमको उदेश्य बिद्यार्थीलाई सिर्जनशील र अनुसन्धान गर्ने क्षमताको बिकास गर्ने रहेको हो।
भ्रमणमा आएकाहरुले निकै खोज अनुसन्धान गरेर बिभिन्न जानकारी र नयाँ कुरा पनि पता लगाउने गर्दछ। सामाजिक शिक्षा बिषय अर्न्तगत केन्दि्रत भ्रमण कार्यक्रममा बिद्यार्थीहरुलाई, भक्तपुरको बारेमा ऐतिहासिक जानकारी र तथ्यहरुको अबगत गराइन्छ। यी तथ्य र तथ्यांकहरुको बर्तमान स्थिति, पता लगाई बिद्यार्थीहरुले सुझाव र निष्कर्षसहित अध्ययन प्रतिबेदन तयार गर्ने गर्दछन्।
भ्रमण बिद्यार्थीहरुलााई ब्यबहारीक शिक्षा प्रदान गर्ने एक महत्वपर्ुण्ा कार्यक्रम भएकोले, शिक्षकहरु पनि पर्ुव तयारीका साथ भ्रमणको लागि आउनु पर्दछ समूह प्रजापतिले भने। प्रतिस्पर्धात्मक युगमा समय कटाउने हिसाबमा मात्र भ्रमण कार्यक्रम तय गर्नु मर्ुखतापर्ुण्ा हुनुको साथै समय र पैसाको पनि फजुल खर्च हो भन्ने कुरा सम्पर्ुण्ा भ्रमण टोलीका अगुवाहरुले बुझ्न आबश्यक छ। बिद्यार्थीहरुलाई खोज र अनुसन्धान गर्नमा तल्लीन गराउन प्रेरणा दिनु बिद्यालय परिवारको दायित्व हो।
भक्तपुर आउने बिद्यार्थीहरुको लागि पाँच सुत्रिय, नियमहरु पनि लागु गरिएको छ। बिद्यार्थीहरुलाई अनुशाषित, सभ्य, र्सार्वजनिक स्थलमा सफा राख्न सचेत गराउन नियम बनाईएका हुन। भ्रमणलाई उपलब्धिमुलक बनाउन यी नियम भक्तपुर आइपुग्ने हरेक बिद्यालयहरुलाई लिखित रुपमा उपलब्ध गराइन्छ। भक्तपुरमा भईरहेको यस किसिमका ब्यबस्थित शैक्षिक भ्रमण कायक्रम अन्य पर्यटकीय गन्तब्यहरुमा लागु गर्न सकिएमा सभ्यता बिकास गर्नमा टेवा पुग्ने देखिन्छ।- रविन राचलिका हरीत समूह भक्तपुर