खडेरीबाट आहत कृषकहरू

वीरगंज, ९ असार । लामो समयदेखि पानी नपरेपछि खडेरीबाट आहत भएका छन् कृषकहरु । आज बिहान कालो बादल आकाशमा मडारिएर पानी पर्ला जस्तो गरेपनि बादलहरु हराएर गयो। आज पनि पानी परेन र दिउंसोसम्म प्रचण्ड गर्मी  भयो।

नेपाल एक कृषि प्रधान देश हो तर कृषि जीवन निर्वाहका लागि मात्र गरिन्छ । वैज्ञानिक खेती प्रणाली अपनाएर व्यवसायिक खेती गरी खाद्यान्नमा नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउने योजना, नीति र कार्यक्रम छैन । कूल जनसंख्याको लागि ५ महिनालाई पुग्ने खाद्यान्न मात्र नेपालमा उत्पादन हुन्छ, बा“की नपुग खाद्यान्न भारतबाट वैध र अवैध रूपमा आयात भइ आपर्ूर्ति भइरहेको छ । नेपालमा भारतमा जस्तो एक वर्षा लागि आप\mनो देशको कूल जनसंख्यालाई आवश्यक पर्ने खाद्यान्नको बफर स्टक राख्ने नीति आजसम्म छैन । हिजोआज लामो खडेरीका कारण खाद्यान्न संकटको प्रबल संभावनालाई जाने बुझेका ठूला खाद्यान्न व्यापारीले खाद्यान्नको स्टक गरी दिन गुना रात चौगुनाले मूल्य वृद्धि गरी उपभोक्ताको नाजायज शोषण गरी मुनाफा कमाइरहेका छन् । बजार अनुगमन गर्ने निकाय मौन छ भने असंगठित रूपमा रहेका उपभोक्ताहरू पनि खाद्यान्न विक्रेताले कायम गरेको मूल्यलाई सहज ढंगले स्वीकार गरीरहेका छन् । उपभोक्ता आन्दोलनलाई हा“क्दै आएका उपभोक्ता संघ, संस्थाहरू पनि बढ्दो मूल्य वृद्धि, खाद्यान्नको संकट र लामो खडेरी प्रति अलिकति पनि चिन्तित देखिदैनन् । 

खडेरीको मारमा परेर आहत भएका हिमाल, पहाड र तर्राईका कृषक जनताहरूलाई तत्काल राहतका लागि प्याकेज कार्यक्रम कृषि मन्त्रालयले दिइ खडेरीबाट उत्पन्न हुने खाद्यान्न संकटको जोहो बेलैमा गरी उपभोक्ताहरूलाई राहत दिन नेपाल सरकारले विशेष चासो दिने बेला आएको छ । 

यतिखेर हिमाल, पहाड र तर्राई पूरै सुख्खा छ । मनसुन वषर्ामा भर परेर खेती गर्नुपर्ने नेपालको अवस्थामा मनसुन परिवर्तन, जलवायू परिवर्तनको ठूलो असर यतिखेर परिरहेको छ । खडेरीले खानेपानीको मुहान, खोलाको पानी सुक्दै गइरहेको छ । पानीको मात्रा खोलामा सुक्दै गएबाट जलविद्युत् उत्पादनमा समेत ठूलो असर परि लोडसेडिङको समय बढ्दै गइरहेको छ । खानेपानीको जताततै हाहाकार मच्चिएको छ । खेतबारीमा वषर्ात् नहुनाको कारण बाझैं छन्, कतिपय स्थानमा लगाइएको तरकारी, मकैबाली, धानको ब्याड सुकेको छ । 

मनसुन वषर्ा असार महिनाको १५ गते आइपुग्न लाग्दा समेत नभएबाट मुलुकभर र्सर्ूयको तापक्रम बढेर जमिन तातेर सहन नसक्ने प्रचण्ड गर्मीको पीडा सहेर नेपाली जनताहरू बा“चीरहेका छन् । प्रचण्ड गर्मीसंगै घाउ, खटिरा, नानाथरिका रोगको महामारी भइरहेको छ । पशुपंक्षी, गाइबस्तु र वनस्पति सबै प्रचण्ड तापमा पिल्सिरहेका छन् । मनसुन वषर्ा पर््रयाप्त हुनुमा श्रावण महिना पर्खनुपर्ने स्थिति छ । श्रावण महिनासम्म गर्मीको पीडाबाट धेरै मानिसको मृत्यु समेत हुन सक्दछ । खेतबारीमा लगाइएको बाली सुक्दै जाने र नया“ बाली लगाउन पानी नभएको कारण खाद्यान्न संकटसंगै र मूल्य वृद्धि हु“दा पनि सरकार जवाफदेहिता र उत्तरदायित्वबाट पन्छिरहेको पाइन्छ । 

वषर्ात्को अभावमा घा“ससमेत नउम्रिनाले गाइवस्तु समेत आहारा खान र पानी पिउन नपाएर मर्ने अवस्था आउ“दैछ । यस्तो गम्भीर र विषम अवस्था आउ“दा समेत माधव कुमार नेपालले नेतृत्व गरेको नेपाल सरकार आम कृषक, उपभोक्ताहरूको हितमा भन्दा आप\mनो निहित स्वार्थमा सम्पर्ूण्ा समय खेर फालेर नेपाली जनताहरूलाई जीवन-मरणको दोसा“धमा पुर्‍याइरहेको छ । 

खडेरी पीडित किसानहरूलाई राहत दिने सरकारी निर्ण्र्ााकेवल बालुवामा पानी खन्याउने जस्तो मात्र हुनेछ । उपलब्धिमूलक हुनै सक्दैन । राहतका नाममा सिमित व्यक्तिहरूलाई भ्रष्टाचार गर्ने ढोका भने अवश्य खुल्नेछ । 

सरकारले र्सवप्रथम बजारको अनुगमन गरेर खाद्यान्न स्टक र बजार मूल्य, आपर्ूर्तिको अवस्थाका बारेमा आम नागरिकलाई यथार्थ जानकारी गराइ दूखको विपत्तिको घडीमा धर्ैयता अपनाउन, खाद्यान्न संकट र खडेरीबाट उत्पन्न हुने परिस्थितिलाई शान्तिपर्ूण्ा र सामान्य बनाउन अग्रिम तयारी गर्नु पर्दछ । पाखोमा लगाइएको मकैबाली सुकेको छ भने खेतमा धानको रोपाइ“ हुने अवस्था नै छैन, अनि कसरी हुन्छ खाद्यान्न संकटको समाधान - मुठी खाएर मुरी उब्जाउने असार महिनामा धान रोप्ने खेतमा कमिला हिंड्दछ भने यो भन्दा ठूलो प्राकृतिक विपत्ति के होला -