दसैमा सडक दर्ुघटना

काठमाडौं, ५ असोज। आम नेपालीहरुका महान चाड दशै र तिहारले घर आगनमा पाईला राखिसकेका छन्। अन्य चाड पर्व भन्दा दशै र तिहारको रौनक बेग्लै हुने गर्दछ। यसै अवसरमा घर बाहिर रहने हरुको आगमन अत्यधिक मात्रमा हुन्छ। व्यापार व्यवसाय गर्न समय पर्खनु पर्ने हाम्रो मुलुकमा यो समय व्यापार व्यवसायको लागि राम्रै अवसर पनि हो। यो समय यातयात व्यवसायीलाई भने गत्तिलो आम्दानी गर्ने मौका बनेको हुन्छ।
देश विकासको नमूना सडकहरुको विकास अहिले धेरै लामो दुरी तथा समय लाग्ने स्थानमा निकै कम समयमा पुग्न सकिने भएको छ। यो एक अत्यन्तै राम्रो पक्ष हो। तर दिनानु निद बन्दै गएका मृत्यु समचारको श्रोत पनि यहि नै हो भन्दा कता कता नरमाईलो पनि लाग्ने गर्दछ। हामीलाई अभ्यास्त भएकै कुरा हो अधिकांश सडक दर्ुघटनाहरु यिनै अवसरहरु पारेर हुने गर्दछन्। यसरी चाड पर्व तथा अवसरहरुमा हुने दर्ुर्घटनाको जिम्मेवारी को छ त - यहा“निर हामीले सोच्नु पर्ने बाध्यता छ। मृत्यु वरण गर्ने धेरै तरिकाहरु मध्येको एउटा तरिका सडह दर्ुघटना पनि हो तर यो तपाई हाम्रो कमजोरी, हेलच्यक्रयाईबाट पनि त यसो हुन लागेको छ की एक चोटी चेतनशिल बन्नु जरुरी छ।
सडक दर्ुघटना, सडक बनाउनु, सवारी साधन चलाउनु, यातयात गर्नुको अर्को नाम तर यसरी हुने अनाहक क्षतीबाट समयमै सोच्ने र चेतनशिल बन्ने हो भने पक्कै पनि दर्ुघटना न्यूनीकरण गर्न अवश्य सकिन्छ। यसको लागि सरकारले यातयात निकाय, ट्राफिक प्रहरी, विभिन्न चेतनामूलक प्रचार प्रसार गरिरहेकै हुन्छ। यिनीहरुको बावजुद हुने दर्ुघटना भनेको चेतनाको कमी, सरकारवालहरुको मनपारी, सिमीत स्वार्थमा आफ्नो कर्तव्य भूल्ने नागरिकहरुको कमजोरीको परिण्माम हो यो दर्ुघटना। यसको लागि तपाईहरुलाई म एउटा ज्वलन्त उदाहरण दिन चाहन्छु, पहाडि जिल्लाहरुमा यातायातका साधनहरु सिमित मात्रमा छन्, तिनीहरुमा यात्रा गर्ने यात्रीहरु भने अत्यधिक हुने गर्दछन्। यातायात व्यवसायीले यात्रुको पक्षमा उभिने भन्दा आफ्नो फाईदा देखि क्षमता भन्दा बढी यात्रु बोक्ने होड बाजी हुन्छ, यात्रुहरुलाई पनि बाध्यता हुन्छ किनकी एउटा गाडी छुटेको एक दर्ुइ घण्टा पछि मात्र छुट्ने गर्दछ जसले गर्दा सोचेको समयमा गन्त्व्यमा पुग्न सकिदैन। गन्त्व्यमा पुग्न नसकिने भएकोले थाहा हुदा हुदै पनि ज्यानलाई जोखिममा पारेर यात्रा गर्न बाध्य हुनु पर्छ अनि दर्ुघटनाको कारण पनि।
क्षमता भन्दा बढी यात्रु बोक्नु, पैसा कमाउने होडबाजीले अरुलाई उछिन्न खोज्नु सडक दर्ुघटनाका प्रमुख कारण हुन। यातयात व्यवसायीहरुले एउटा गाडीको जति क्षमता हो त्यति पुरा भईसके पछि अर्को गाडिको व्यवस्था गरिदिने, यात्रुु पनि यो असुरक्षित छ यसमा धेरै यात्रा गर्न जोखिम हुन्छ भन्ने कुराको जानकारी समबन्धित पक्षलाई जानकारी गराउने। यात्रा सहज र सरल बनाउन खटिएका राष्ट्रसेवक ट्राफिक प्रहरी ले ठाउ“ ठा“उमा निरीक्षण र अनुगमन गर्ने, नियम विपरित गरेकालाई दण्ड जरिवाना कर्डाईका साथ गर्ने। आदी कुराहरुको व्यवस्था गर्ने हो भने पक्कै पनि सडक दर्ुघटना कम गर्न सकिन्छ। यसको प्रतिफल सबैलाई फाईदा हुन्छ, अर्को यातायाते मौका पाउनु, यात्रीले सुरक्षित यात्रा गर्न पाउने आदी।
सडक दर्ुघटना एक ठूलो मानविय तथा जनधनो क्षती हो , यसलाई तपाईहामी र सरोकारवालाहरु आ-आफ्नो जिम्मेवारी, कर्तव्य र चेतनाको प्रयोग गर्नेहो भने पक्कै पनि दर्ुघटना न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ।
यातयात व्यवसायीको कर्तव्य, क्षमता र अवस्थाको ख्याल गर्ने, ट्राफिक प्रहरीहरुको जिम्मेवारी र कर्तव्य अनुगमन र कारबाही गर्ने यात्रुहरुको यात्रुहरुको कर्तव्य चेतनशिल हुने र बन्न सिकाउने, र आम नागरिकहरुको कर्तव्य सरोकारवालहरुले आ-आफ्नो जिम्मेवारी र कर्तव्य निभाएका छन कि छैनन् यसको अनुगमन गरि खबरदारी गर्न सकेमा मात्र यसरी हुने सडक दर्ुघटनाहरु न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ। -रविन राचलिका हरीत समूह भक्तपुर